Kıymet Bilmenin Hayatımızdaki Yeri ve Önemi

Kıymet bir şeyin taşıdığı değere, öneme ya da bir şeyin fiyatına denir. Kıymet bilmek deyimi ise insanlara, olaylara veya sahip olunan değerlere karşı gösterilen minnet ve farkındalığı ifade eder. İnsan ilişkilerinde sevgi, saygı ve anlayışın temeli olan bu erdem, hem bireysel hem de toplumsal yaşamı olumlu yönde etkiler. Nitekim kıymet bilmek her şeye hak ettiği değeri verip ona göre davranmayı gerektirir. Bu sebeple kıymet bilerek hareket edildiği takdirde, çevredeki insanlara değer verildiği hissettirilir ve karşılıklı bağların güçlenmesi sağlanır. Bu durum ise, ilişkilerde güven ortamının oluşmasına ve daha sağlıklı iletişim kurulmasına da yardımcı olur.

Toplumlar da kıymet bilme anlayışıyla gelişir ve ilerler. Birbirine destek olan, farklılıkları kabul eden ve birlikte hareket etmeyi bilen bireylerden oluşan bir toplum, zamanla daha huzurlu ve dayanıklı bir yapıya kavuşur. Dolayısıyla kıymet bilmek bireysel bir erdemden öte, toplumsal bir sorumluluk olarak da görülmelidir. Kıymet bilme kültürünün yaygınlaştırılması ile bilinçli, dengeli, saygılı, huzurlu ve tatminkar bir yaşam sürdürülebilir. Ancak kıymet bilmek yalnızca sahip olunanlara minnet duymayı değil, aynı zamanda bu değerleri koruma ve geliştirme sorumluluğunu kapsamaktadır. Unutulmamalıdır ki, kıymet bilmek aslında kendini bilmektir.

Kıymet Bilmenin Önemiyle İlgili Bir Hikaye

Padişah bir kölesi ile gemiye binmişti. Köle hiç deniz görmemiş, geminin mihnetini tatmamıştı. Köle ağlamaya ve inlemeye başladı. Tir tir titriyordu. Avutmak için çok uğraştılar, ama bir türlü sakinleşmedi. Padişahın keyfi kaçtı. Herkes aciz bir vaziyetteyken gemide bulunan yaşlı ve bilge birisi padişahın huzuruna çıkarak, ‘müsaade buyurursanız ben onu sustururum‘ dedi. Padişah da ‘lütfetmiş olursunuz‘ dedi. Yaşlı adamın emriyle, köleyi denize attılar. Köle birkaç kere suya battı çıktı. Sonra saçından yakaladılar, gemiden tarafa çektiler. Köle gemiye yaklaşınca iki eliyle dümene sıkıca sarıldı, oradan gemiye çıktı ve ardından bir köşede uslu uslu oturmaya başladı.

Yaşlı adamın yaptığı iş padişahı hayrete düşürdü ve ‘bu işteki hikmet nedir‘ diye sordu. Yaşlı adam ise şöyle cevap verdi: ‘köle önceden suya batmanın ve boğulma tehlikesi geçirmenin acısını tatmamıştı, yani gemideki selametin kıymetini bilmiyordu, işte huzur ve saadet de böyledir: bir felaket görmeyen kimse, huzurun kıymetini bilmez‘. Suda yaşayan balık suyun kıymetini bilmez, sudan çıkarılınca suya kavuşmak için çırpınıp durur. İnsanlar da işte böyledir. Yani kıymet bilmek kaybedince arkasından ağlamak değil, yanındayken sımsıkı sarılabilmektir.

İnsan Ulaşamadığının Delisi, Ulaştığının Nankörüdür

İnsan ulaşamadığı her şeyin “delisi”, ulaştığı her şeyin “nankörüdür”.

Pablo Neruda, Ünlü Yazar

Genelleme yapmak doğru olmasa da insanlar ulaşamadığı, elinde olmayan, hedeflediği veya istediği şeyleri elde etmek için çok uğraşırlar, çok çaba sarf ederler. Ancak ellerinde olan şeyleri bir süre sonra istemez, az görür ve onunla yetinemezler. Fakat bir süre sonra onu bulamayınca onu bulabilmek için yapmadıkları şey kalmaz. Yani bazı insanlar hep daha üstünü, daha iyisini hatta en iyisini ister ve bu yüzden var olanın da değerini bilmez. Ayrıca başkalarıyla rekabet etme isteği, yasaklar ve kısıtlamalar cazibeyi doğurur. En önemlisi de bir şey için kadar fazla çaba gösteriliyorsa ve ne kadar çok zahmete katlanılıyorsa, aslında o şey o kadar kıymetlidir.

İnsanlara kıymet bilmenin önemini uygulamalı olarak anlatmanın temel yöntemleri şunlardır:
• Hiç kimseye hiçbir kazanımı altın tepside sunmamak ve yeterli emeği vermelerini sağlamak
• Doğrudan yaşanan olumsuz deneyimlerden ders çıkarıp iyiyi ve iyinin değerini idrak etmek
• İnsanlara hatalarını yapıcı bir şekilde göstermek ve onlara geliştirici geri bildirimler sunmak
• Karşılaştırmalar yapmak (örneğin benzer imkanlara sahip olamayan bireyleri gözlemlemek)
• Yapılan iyilikleri unutmamak ve yok saymamak, küçük şeylere dahi değer vermeye çalışmak
• Minik jestler, gerçek yaşam hikayeleri ve örneklerle kıymet bilmenin etkisini görünür kılmak