Bilgisayar Mühendisliği

Sunucu Yanıt Süresi Nedir? Nasıl Kısaltılır?

Sunucu Yanıt Süresi Nedir (TTFB): İnternet sunucusuna belirli bir istek gönderen bir internet tarayıcısı ile sunucunun gönderilen isteği yanıtlaması arasında geçen süreyi belirtir. Kısaltması olan TTFB, İngilizce “time to first byte” kelimelerinin baş harflerinden oluşmaktadır.

Sunucu yanıt süresi sitenin trafiğine, kullandığı temaya, sitenin kaynak kullanımına, kullandığınız sunucuya ve sunucunun çeşitli özelliklerine bağlıdır. İşte bu yazıda sunucu yanıt süresi nasıl kısaltılır sorunu hakkında sebepleriyle açıklanmış detaylı çözüm önerileri bulacaksınız.

-Reklam-

Çeşitli araştırmalara göre sunucu yanıt süresi 3 saniyeyi geçtikten sonra kullanıcıların %40’ı siteye girmeden terk ediyor. Bu hem itibar zedelenmesine, hem kalite düşüşüne, hem de (maddi bir amaç taşıyorsanız) kazançlarda ciddi bir düşüşe sebep olabiliyor.

Sunucu Yanıt Süresi Nedir? (TTFB: Time To First Byte)
Sunucu Yanıt Süresi Nedir? (TTFB: Time To First Byte)

Sunucu Yanıt Süresi Nasıl Kısaltılır?

1- Temiz Kodlanmış Temalar Kullanın

.#. Başarılı programlar ve yazılımlar genellikle temiz bir şekilde kodlanmışlardır. Bu sayede de aynı işlemleri daha kısa sürede çok daha yüksek bir performans ile gerçekleştirme kapasitesine sahiplerdir.
(Ayrıca Bakınız: Başarılı Programların Özellikleri Nelerdir?)

Bir programın veyahut bir temanın kodlarındaki düzensizlik ve karmakarışıklık arttıkça hız önemli ölçüde düşer. Bunu tıpkı şu görseldeki gibi ifade edebiliriz:

Neden Temiz Kodlanmış (Clean Code) Temaları Tercih Etmeliyiz?
Neden Temiz Kodlanmış (Clean Code) Temaları Tercih Etmeliyiz?

Çözüm:
✅ Kullandığınız temanın iyi ve performans odaklı mı yoksa kötü ve gelişigüzel bir şekilde mi kodlanmış olduğunu uzmanlar yardımıyla öğrenin. Bu konuda webmaster platformlarında uzmanlardan destek alabilirsiniz.
✅ Şayet kullandığınız temanın kodlaması kötü durumda ise, daha iyi bir şekilde kodlanmış bir temaya geçin veya temanın kodlarını tıpkı şu örnekteki gibi performans odaklı olarak optimize ettirin:

-Reklam-

         
Temiz Kodlama Programların Üst Düzey Performansla Çalışmasını Sağlar
Temiz Kodlama Programların Üst Düzey Performansla Çalışmasını Sağlar

2- Kaliteli Sunucular Tercih Edin

.#. Kaliteli sunucular gerek sorgu limitlerinin yüksek olması, gerek de daha iyi donanımsal işlem yapabilme özelliklerine sahip olabilmeleri sebebiyle daha düşük sunucu yanıt sürelerine sahiptirler. Peki sunucu seçimi ile sunucu yanıt süresi nasıl kısaltılır?

Çözüm:
✅ Sunucuda %100 CPU, %100 RAM gibi sorunların olmadığına emin olun.
✅ Daha üst düzey donanımsal özelliklere sahip sunucular tercih edin.
✅ SQL sorgu limiti daha yüksek olan sunucuları tercih edin.
✅ Paylaşımlı sunucular yerine, VDS ve VPS gibi sunucuları tercih edin.
✅ Sunucuda metin sıkıştırmanın (gzip, brotli…) aktif olduğuna emin olun.
✅ Sunucudaki JS ve CSS optimizasyonlarını (sıkıştırma, erteleme…) yaptığınıza emin olun.

Paylaşımlı sunucular her açıdan pişmanlıktır. Aynı sunucudaki birisine saldırı yapılır, siz de etkilenirsiniz. Bu da dönem dönem sunucu yanıt süresini kısaltın sorunu ile karşılaşmanıza sebep olabilir. Bu tarz durumlar aynı zamanda SEO’nuzu da olumsuz etkiler.
(Ayrıca Bakınız: Arama Motoru Optimizasyonu (SEO) Nedir?)

-Reklam-

Site Hızlandırma Konusunda Sunucu Seçimi Hayati Öneme Sahiptir
Site Hızlandırma Konusunda Sunucu Seçimi Hayati Öneme Sahiptir

3- CDN Kullanın

İçerik Dağıtım Ağı (CDN): Dünya üzerinde pek çok veri merkezinde bulunan ve internet sitelerine ait içeriklerin teslim edilmesini sağlayan global sunucular topluluğuna verilen isimdir. Kısaltması olan CDN, İngilizce “content delivery network” kelimelerinin baş harflerinden oluşmaktadır.

Sunucu yanıt süresi nasıl kısaltılır sorusunun bir diğer cevabı da CDN kullanılarak ana sunucunun yükü azaltılmasıdır. Bu sayede kullanıcıların istekleri daha hızlı karşılanır ve site trafiği daha iyi şekilde yönetilerek daha iyi bir kullanıcı deneyimi sunulur.
(Ayrıca Bakınız: Kullanıcı Deneyimi (UX) Nedir? Nasıl Geliştirilir?)

Çözüm:
✅ CDN kullanarak ana sunucunuzun yükünü azaltarak sunucu yanıt süresini kısaltmak mümkündür.
✅ Özellikle uluslararası alanda hizmet veren sitelerin CDN kullanmaları önerilmektedir.

CDN Nedir? CDN ile Sunucu Yanıt Süresi Nasıl Kısaltılır?
CDN Nedir? CDN ile Sunucu Yanıt Süresi Nasıl Kısaltılır?

4- Önbellek (Cache) Kullanın

Önbellek Nedir (Cache): Her seferinde sunucu veritabanının sorgulanarak sunucuların yavaşlamasına engel olmak sebebiyle siteye ait verilerin kopyalandığı yerdir.

-Reklam-

         

Özellikle çok fazla anlık aktif (online) kullanıcı içeren internet sitelerinde sunucu bazında aşırı yükleme olur. Üst kalite sunuculara geçmek yerine size uygun bir önbellek uygulaması kullanarak sunucu yüklerini ciddi şekilde azaltmanızı sağlar. Peki ön bellek ile sunucu yanıt süresi nasıl kısaltılır?

Çözüm:
✅ Ön bellek uygulaması, eklentisi vb. kullanabilirsiniz.
✅ Ön bellek boyutunun aşırı büyümediğine emin olun.
✅ Ön bellek boyutunun aşırı büyümemesi için sadece en çok ziyaretçi alan sayfalara ön bellekleme yapabilirsiniz.
✅ Ön bellek boyutunun aşırı büyümemesi için düzenli olarak ön belleğin temizlenmesini sağlayın.

Ön Bellek (Cache) Kullanımı Sitenizin Açılış Süresini Azaltır
Ön Bellek (Cache) Kullanımı Sitenizin Açılış Süresini Azaltır

5- Dış Sorguların Miktarını Azaltın (SQL)

.#. Harici (dış) sorgular sitenin olduğu sunucunun başka bir siteden veya başka bir sunucudan bilgi almak için yaptığı ek sorgulamalardır. Bu sorgulamaların sayısı arttıkça sunucunun verileri hazırlaması ve göndermesi için gerekli süre artacağı için sunucu yanıt süresi artar.

Çözüm:
✅ Sitedeki harici sorgu sayısını arttıran unsurları azaltın. Mesela RSS beslemeleri, sosyal medya gönderileri, gömülü içerikler ve başka platformlardan yüklenen video benzeri içerikler sorgu sayısını arttırır.
✅ İşinin ehli olan birisine sitedeki kaynakların öncelik sıralamasına göre çağrılmasını sağlayan sağlam bir SQL sorgusu yazdırın veya var olan SQL’in optimize edilmesini sağlayın.
✅ İşlem süresinin kısalması için JS, CSS ve görsel dosyalarının boyutlarını küçültün, gereksiz dosyaları erteleyin (defer) ve lazy load kullanın.
(Ayrıca Bakınız: Lazy Load Nedir? Ne İşe Yarar?)

SQL Optimizasyonu İle Sunucu Yanıt Süresi Nasıl Kısaltılır? [Rehber]
SQL Optimizasyonu İle Sunucu Yanıt Süresi Nasıl Kısaltılır? [Rehber]

💡 Profesyonel İpucu: SQL’de yüksek performans için optimizasyon yaparken şu uygulamaları tercih etmeniz önerilir:
➽ Algoritma kompleksliğini azaltın. Mesela çalılık dallanmaları (bush tree) yerine sol derinlikli dallanmalar (left deep tree) kullanın.
➽ İlerleyen zamanlarda kod işleyişinde hatalara sebep olmamak için veriyi kilitlemeyin (nolock) ve mümkün mertebe veri birleştirmekten kaçının.
➽ İşleyiş süresini kısaltmak için sıkça yürütülen sorgularda sürekli derleme yapmayın (no recompile).
➽ Sorguyu optimize ederken performansı kontrol etmek için parametre kullanın.
➽ Diğer optimizasyon tekniklerini araştırın, öğrenin ve uygulayın.

SQL Sorgusu Optimize Edilerek Sunucu Yanıt Süresi Nasıl Kısaltılır? (Örnek)
SQL Sorgusu Optimize Edilerek Sunucu Yanıt Süresi Nasıl Kısaltılır? (Örnek)

6- Kullandığınız Eklenti Sayısını Azaltın

.#. Eklentiler her ne kadar site işlevselliğini ciddi şekilde arttırmak için kullanılsalar da; sorgu ve kaynak kullanım miktarını arttırdıkları için sunucu yanıt süresini arttırırlar.

-Reklam-

Çözüm:
✅ Güvenlik, spam filtreleme gibi siber güvenlik amacıyla kullanılan eklentileri mümkün mertebe kaldırmayınız.
✅ Eklentileri yeni sürümlerine güncelleyerek genellikle daha az sunucu kaynağı kullanmalarını sağlayabilirsiniz.
✅ İşini tema dosyalarına ekleyeceğiniz sadece bir kaç satır kod ile yaptırabileceğiniz eklentileri kaldırın.
✅ Gereksiz veya kullanmadığınız eklentilerin sayısını azaltın.

Özellikle Wordpress Sitelerde Eklenti Sayısı Azaltılarak Sunucu Yanıt Süresi (TTFB) Kısaltılabilir
Özellikle Wordpress Sitelerde Eklenti Sayısı Azaltılarak Sunucu Yanıt Süresi (TTFB) Kısaltılabilir

7- Veritabanı Optimizasyonu Yapın

.#. Yaptığımız her işlem sonucunda veri tabanında kaydedilen, zamanla boyutları büyüyen kayıtlar ve dosyalar zamanla ciddi ölçüde yavaşlığa sebep olabilirler. Peki veritabanı optimizasyonu ile sunucu yanıt süresi nasıl kısaltılır?

Çözüm:
✅ Periyodik olarak (mesela 3 ayda bir kez) sitenizi kontrol edip, ihtiyaç duyulmayan eski yüklerin temizlenmeleri gerekir.
✅ Veritabanı kayıtları kaldırılmadan önce yedek alınmalı, çok dikkatli olunmalıdır. Zira hatalı bir işlem çok ciddi bir dosya kaybına yol açabilir.
✅ İsterseniz veritabanı temizleyicileri kullanabilirsiniz.

Veri Tabanı Optimizasyonu ile Sunucu Yanıt Süresi Kısaltmak Mümkündür
Veri Tabanı Optimizasyonu ile Sunucu Yanıt Süresi Kısaltmak Mümkündür

Sunucu Yanıt Süresi Kısaltma Hakkında Son Söz

Sunucu yanıt sürelerini çeşitli araçlar vasıtasıyla ölçebilirsiniz. Bunlardan birisi Google Pagespeed Insights aracıdır. Eğer sunucu yanıt süreniz normalden uzun ise, şu uyarıyı alırsınız:

Sunucu Yanıt Süresini Kısaltın (TTFB): İlk Bayt Zamanı, sunucunuzun yanıt gönderme zamanını tanımlar. 

Temalar, eklentiler ve sunucu özellikleri ögelerinin tümü sunucunun yanıt süresini etkiler. Bir optimizayon eklentisini dikkatle seçerek ve/veya sunucunuzu yeni sürüme geçirerek, daha ileri düzeyde optimize edilmiş bir tema bulmayı düşünün.

-Reklam-

Google Pagespeed Insights aracı ile ilgili bilgi almak ve bu aracı kullanarak site hızınızı önemli ölçüde nasıl iyileştirebileceğinizi öğrenmek mutlaka şu yazımıza göz atmanızı öneriyoruz:
(Ayrıca Bakınız: Site Hızlandırma: Google Pagespeed Hataları ve Çözümleri)

Technogezgin.com Bilgi
Sunucu yanıt süresi nedir, nasıl kısaltılır” konulu yazımız hakkında eklemek istediklerinizi, sorularınızı ve (eğer varsa) yazıdaki yanlışları yorumlarda belirtebilirsiniz.

Bilgi güçtür, paylaştıkça büyür. Bu sebeple bu yazıyı da; yazının altındaki (logolu) paylaşım tuşlarını kullanarak gönül rahatlığı ile paylaşarak bize büyük bir iyilik yapabilirsiniz.

Ana Sayfa: 
https://www.technogezgin.com/
Hayata Dair Özgün ve Kaliteli Yazılarımız: 
https://www.technogezgin.com/blog/

MrKaptanTR

Hacettepe Üniversitesi'nde bilgisayar mühendisliği öğrencisi, aynı zamanda technogezgin.com internet sitesinin de kurucusu. Kafaları açan, bilgi hazinelerine değer katan, bakış açılarını adeta uçuran, “Vay be, adamlar bunu da mı yapmış?” dedirtecek cinsten içerikler üretmeye çalışan birisi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı