Ekonomi ve Finans

Faiz Artarsa Ne Olur? Faiz Ne Zaman Artar?

Merkez bankasının politika faizi artarsa ne olur sorusunun altın ve emtialar, borsa, döviz kuru, enflasyon, fiyatlar ve diğer ekonomik bileşenler için ayrı ayrı cevapları, 'faiz ne zaman artar' sorusunun cevabı ve özel ipuçları burada!

Politika faizi, merkez bankaları tarafından belirlenen ve merkez bankaları ile bankalar arasında gerçekleşen fon oluşturma işlemlerinin temeli olan bir haftalık repo faizidir. Merkez bankaları, politika faiz oranını belirleyerek genel ekonomik gidişatı, iktisadi faaliyetleri ve genel fiyat seviyelerini etkilemeyi amaçlamaktadır. Dolayısıyla faizdeki değişikler aynı zamanda piyasa faizlerini ve ekonomiyi de doğrudan etkilemektedir. Ayrıca hiç şüphesiz faizlerde yapılacak değişiklerin ekonomilere hem kısa hem de orta vadede olumlu ve olumsuz etkileri olmaktadır.
(Ayrıca Bakınız: Politika Faizi Nedir? Ne İşe Yarar?)

Profesyonel İpucu: Faizler genellikle enflasyonla mücadele ve ülkeye sıcak para girişini arttırmak amacıyla yükseltilmektedir. Bu sebeple yatırımcıların faizdeki değişikleri takip etmesi ve mümkünse bunları önceden kestirebilmesi yatırımlarını ve sermayelerini koruyabilmeleri açısından önemlidir. Nitekim yatırımcıların temel içgüdüleri riskleri azaltmak ve kazançları arttırmak olduğu için, bu tarz durumlarda genel yatırımcı eğilimi daha az risk barındıran opsiyonlara geçmek olacaktır.
(Ayrıca Bakınız: Yatırım Nedir? Nasıl Yapılır? [Rehber])

Şema: Faizler Yükselince Ne Olur? [Özet]
Şema: Faizler Yükselince Ne Olur? [Özet]

Faiz Yükselirse Ne Olur? Ne Yapmak Gerekir?

1- Faiz Artarsa Altın ve Emtia Fiyatları Ne Olur?

Emtia; ekonomide ticari faaliyetlerin konusu olan malların bütünüdür. Değerli metaller, sanayi metalleri, tarım ürünleri, enerji ürünleri, ormancılık ürünleri, gıda maddeleri, kimyasallar ve hammaddeler popüler emtia örnekleridir. Özellikle altın insanlığın ilk dönemlerinden beri güvenilir liman olarak bilindiği için, en popüler yatırım araçları arasındadır. Dünya genelinde emtia alım satım işlemleri anlık olarak yapıldığı ve bunlar fiyatlara anlık olarak yansıdığı için faiz oranlarındaki değişikliklerin emtia fiyatlarına etkileri genellikle kısa sürede görülür.
(Ayrıca Bakınız: Altın Yatırımı Nasıl Yapılır? [Rehber])

Altın başta genel emtia fiyatları ile faiz oranları arasında diğer bütün değişkenler sabitken ters orantılı bir ilişki bulunmaktadır. Bu durumun en temel sebebi faiz artışının piyasada riski arttırması ve borçlanmayı zorlaştırması sonucunda kredi talebinin azalmasına sebep olmasıdır. Bu yüzden faizlerin yükselmesine altın fiyatlarının düşerek tepki vermesi beklenir. Çünkü yatırımcılar faiz arttıkça altın başta emtiaların sunduğu daha az riskli kâr yerine faizin sunduğu spekülatif kâr fırsatını tercih ederler. Bu konuda örnek bir istatistik şu şekildedir:

Görsel: Faiz Artarsa Altın Ne Olur? Faizin Yükselmesi Altını Nasıl Etkiler?
Görsel: Yıllara Göre Altın Fiyatı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişki

2- Faiz Artarsa Borsa ve Hisse Senetleri Ne Olur?

Borsa hisse senetleri ile kâr elde edilmeye çalışılan bir çeşit yatırım ortamıdır. Dünya genelinde hisse senedi alım satım işlemleri anlık olarak yapıldığı ve etkileri anlık olarak yansıdığı için faiz oranlarındaki değişikliklerin etkileri genellikle kısa süre içerisinde görülür. Faizde yapılacak değişimlerin borsaya etkisini belirleyen temel unsur piyasanın değişikliğin önceden beklemesi veya değişikliğin aniden yapılmasıdır. Ayrıca borsa endeksler ve hisse senedi fiyatları ile faiz oranları arasında diğer bütün değişkenler sabitken ters orantılı bir ilişki bulunmaktadır.
(Ayrıca Bakınız: Döviz Yatırımı Nasıl Yapılır? [Rehber])

Bu durumun en temel sebebi faiz artırımının borsayı daha riskli bir yatırım aracı kılmasıdır. Bu yüzden faizlerin yükselmesine borsaların düşerek tepki vermesi beklenir ancak istisnalar da mevcuttur. Örneğin 13 Eylül 2018 ve 18 Mart 2021 tarihlerinde TCMB’nin beklentilere uygun şekilde faiz arttırması ile BİST her iki tarihte de günü yükselişle kapamıştır. Bu tarz istisnaların yaşanmasının temel sebebi borsayı farklı faktörlerin de etkilemesidir. Ayrıca daha yüksek faiz oranları hisse senedi fiyatlarını olumsuz yönde etkileme eğiliminde olsa hangi hisselerin nasıl değişeceği konusunda kesin bir yorum yapılamaz. Bu konuda örnek bir istatistik şu şekildedir:

Görsel: Faizler Yükselirse Borsa Ne Olur? Faizin Yükselmesi Borsayı Nasıl Etkiler?
Görsel: Yıllara Göre Borsa Endeksi ve Faiz Oranı Arasındaki İlişki

3- Faiz Artarsa Döviz Kurları Ne Olur?

Döviz; ülkeler arası ödemelerde kullanılabilen, yabancı ülkelerin para birimleridir. Popüler yatırım araçlarından bir tanesi olan dövizlerin kurları da faiz oranları ile doğrudan ilişkilidir. Dünya genelinde döviz alım satım işlemleri anlık olarak yapıldığı ve etkileri anlık olarak yansıdığı için faiz oranlarındaki değişikliklerin etkileri genellikle kısa süre içerisinde görülür. Ayrıca döviz kurları ile faiz oranları arasında diğer bütün değişkenler sabitken ters orantılı bir ilişki bulunmaktadır. Çünkü faizdeki artış yabancı sermayeyi uzaklaştırarak ülkeye döviz girişi sağlamaktadır. Ancak döviz kurlarını etkileyen farklı faktörlerde bulunmaktadır. (1)

Uyarı: Döviz kurları ile enflasyon gibi pek çok ekonomik gösterge doğrudan ilişkili olduğu için, merkez bankaları faizi döviz kurunu ve enflasyonu dengede tutmak için kullanırlar. Ancak merkez bankalarının faiz silahı ile piyasalar üzerinde kontrol sağlayabilmesi için ülkenin ekonomik gücü, istikrarı ve merkez bankasındaki döviz rezervlerinin miktarı son derece önemlidir. Çünkü bunlar yatırımcılara güven veren unsurlar olup olası faiz değişikliklerinin ne kadar süre etkili olacağını belirlerler.
(Ayrıca Bakınız: Ekonomik Güç Nedir? Neden Önemlidir?)

Görsel: Faiz Artarsa Döviz Ne Olur? Faizin Artması Dövizi Nasıl Etkiler?
Görsel: Yıllara Göre Döviz Kuru ve Faiz Oranı Arasındaki İlişki

4- Faiz Artarsa Enflasyon Ne Olur?

Enflasyon, mal ve hizmetlere dair fiyat düzeyinin yükselmesi sebebi ile paranın satın alma gücünün düşmesidir. Enflasyon ile faiz oranları arasında diğer bütün değişkenler sabitken ters orantılı bir ilişki bulunmaktadır. Çünkü faiz artarsa yerli para birimi değer kazanacaktır ve bu girdi kalemlerini ve maliyetleri azaltacağı için enflasyon da düşecektir. İşte bu sebeple faiz enflasyonu dengede tutmak için merkez bankalarının kullandığı bir silahtır. Ancak enflasyonu etkileyen farklı faktörler olduğu için faiz ve enflasyon hep ters orantılı olmayabilir (“örnek“).
(Ayrıca Bakınız: Alım Gücü Nedir? [Hesaplama, Arttırma…])

Not: Talep enflasyonunun olduğu durumlarda faiz artırımı tüketimi dolayısıyla enflasyonu frenleyecektir ancak maliyet enflasyonunun olduğu durumlarda faiz artırımı enflasyonu frenlemek için yeterli olmayabilir. Ayrıca faizdeki değişiklerin yatırım araçlarındaki etkisi kısa sürede (en fazla 1 hafta) görülür çünkü piyasa anlık olarak tepki verir. Ancak faizdeki değişikliklerin ekonomideki etkisi uzun sürede (en fazla 1 yıl) görülür çünkü ekonomi uzun vadeli bir çeşit döngüdür.

Şema: Ekonomi Teorisine Göre Faiz Artırımı ve Enflasyon İlişkisi
Şema: Ekonomi Teorisine Göre Faiz Artırımı ve Enflasyon İlişkisi

5- Faiz Artarsa Ekonomide Ne Olur?

✅ Faiz artırımı sonucunda ülkeye döviz girişi yaşanır ve yerli para birimi değer kazanır.
✅ Faiz artırımı sonucunda yerli para biriminin alım gücü ve ülkenin refah seviyesi artar.
✅ Faiz artırımı sonucunda kredi faiz oranları artacağı için harcamalar ve yatırımlar azalır.
✅ Faiz artırımı sonucunda işsizlik artar, üretim & tüketim azalır, ekonomik büyüme yavaşlar.
✅ Faiz artırımı sonucunda yatırımcılar emtialar yerine mevduat gibi az riskli araçlara kayar.
✅ Faiz artırımı sonucunda döviz kurları değer kaybedeceği için ihracat azalır ve ithalat artar.

Uyarı: Faiz artırımı ekonomi için hem olumlu hem de olumsuz sonuçlara yol açsa da her ekonomi kendi şartlarına göre şekillendiği için işler pratikte her zaman teorideki gibi ilerlemez. Faiz artırımının ekonomideki etkilerinin görülmesi 1 yıla kadar sürebilmekle beraber bu yazıda ele alınan faiz artırımının sonuçları bir ülkenin kendi merkez bankasının yapacağı faiz artırımının sonuçlarıdır. Şayet faiz artırımı başka bir merkez bankası tarafından yapılıyorsa etkisi zıt yönlü olacaktır.

Görsel: FED Faiz Arttırırsa Ne Olur? [Özet]
Görsel: FED Faiz Arttırırsa Ne Olur? [Özet]

Faizler Ne Zaman Artırılır?

Ekonomik gelişmelerin ışığında, faizlerin artırılmasının olası olduğu dönemler şunlardır:
• Yerli paranın değer kaybedip alım gücünün düştüğü ve enflasyon riskinin olduğu dönemler
• Ekonominin çarklarının hızlandığı ve ekonominin yavaşlatılmasının gerektiği dönemler
• Borçlanma, harcama, tüketim ve kredi taleplerinde ciddi artışların olduğu dönemler
• İthalatın desteklenmek istendiği ve ekonomik kriz riskinin olduğu dönemler
(Ayrıca Bakınız: Ekonomik Kriz Nedir? [Sebepler, Sonuçlar…])

Yasal Uyarı: Faiz artarsa ne olur ve faiz ne zaman artar konulu yazımız dünya genelinde kendi işinin sahibi olmak isteyen girişimcilerin eğilimleri, pazarlama uzmanlarının tavsiyeleri, satış uzmanlarının aktardıkları ve güncel trendler göz önünde bulundurularak yalnızca bilgi aktarmak amacıyla yazılmıştır. Bu yazıdaki öneriler yatırım tavsiyesi olmamakla beraber yazılanların uygulanması okuyucuların sorumluluğundadır. Ayrıca yazıdaki bilgiler zamanla farklılık gösterebilir.

MrKaptanTR

Bilgisayar mühendisiyim ve boş zamanlarımda kurucusu olduğum bu platformda yazarlık yapıyorum. Özellikle yazılım ve profesyonel içerik üreticiliği alanlarında çalışıyorum. Spor yapmaktan ve gizemli konuları araştırmaktan keyif alıyorum.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu