-Reklam-
Kariyer Önerileri

Kullanıcı Deneyimi (UX) Nedir? Nasıl Geliştirilir?

-Reklam-
 

Kullanıcı Deneyimi Nedir (UX): Kullanıcıların bir servisi veya hizmeti kullanırken, onunla etkileşime girerken ve bu etkileşimin sonrasında deneyimlediği şeylerin bütününe verilen isimdir. Ünlü kullanıcı deneyimi mimarı Don Norman ise kullanıcı deneyimini şu şekilde tanımlar;

“Kullanıcı deneyimi, son kullanıcının şirket, hizmet ve ürünleri ile etkileşiminin tüm yönlerini kapsar.” 
(Don Norman, Kullanıcı Deneyimi Mimarı)

Peki bu kavram neden hayati derecede önemli? Bu yazıdaki bilgileri kendi işlerimizde sıçrama yaratmak adına nasıl kullanabiliriz? Kullanıcı deneyimi nasıl geliştirilir? İşte bu yazımızda; bunlar gibi nice soruların cevabını orijinal örnekler ile açıklayacağız.

-Reklam-
Kullanıcı Deneyimi Katma Değer Oluşturma Konusunda Son Derece Etkili Bir Süreçtir
Kullanıcı Deneyimi Katma Değer Oluşturma Konusunda Son Derece Etkili Bir Süreçtir

Kullanıcı Deneyimi Tasarımı (UX)

1- Neden Yapılır? Ne İşe Yarar?

Kullanıcı deneyimi; sunulan hizmetin müşteriye nasıl göründüğünden (yani tasarımından) ziyade nasıl hissettirdiği (yani sunumu) ile ilgilenir. UX; yapmak istediğiniz bir işlemi size basit, sorunsuz ve kolay bir şekilde yaptırıp iyi bir deneyim yaşatmaktır. Peki bunu yapmak ne işe yarar? Bu soruya cevap niteliğindeki şu araştırmaya bakalım:

Tasarım Yönetimi Enstitüsü tarafından yapılmış bir çalışmaya göre, tasarım odaklı şirketler S&P 500’de (Standard and Poor’s) sürekli olarak 10 yıllık bir süre içerisinde (2004 – 2014) %219’dan daha iyi performans göstermişlerdir. [1]

Araştırmalara Göre İyi Bir Kullanıcı Deneyiminin Faydaları
Araştırmalara Göre İyi Bir Kullanıcı Deneyiminin Faydaları

2- Kullanıcı Deneyimi Örnekleri

Örnek: Aceleyle yürürken gideceğiniz yere vaktinde nasıl yetişeceğinizi düşünürken o canım kestirme yolu gördünüz. İşte o yol estetiği değil faydayı amaçladığından ötürü başarılı bir kullanıcı deneyimi örneğidir. Nasıl mı? Şöyle:

-Reklam-
Kullanıcı Deneyimi Neden Önemlidir Sorusuna Cevap Niteliğinde Bir Görsel
Kullanıcı Deneyimi Neden Önemlidir Sorusuna Cevap Niteliğinde Bir Görsel

Örnek: 2019 senesinin Aralık ayına, yılbaşı ürünlerinin pazarlandığı döneme dönelim. O zaman fazlasıyla orijinal, hafızalarda yer etmeyi başaran bir reklam vardı. Şu reklamdan bahsediyorum:

Son Derece Başarılı Bir UX Reklamı Örneği
Son Derece Başarılı Bir UX Reklamı Örneği

404 internet sitelerinde ulaşılamayan sayfalarda verilen hata kodudur, onu geçelim. Ama ünlü bir sitede “Site yönetimi şuan bizde alışveriş yapıyor” diye, hele hele site açılış anında böyle bir reklam göstermek son derece başarılı bir pazarlama stratejisidir. İşte bu başarılı bir kullanıcı deneyimi olayının kitabını yazmaktır.

Örnek: Bir restoran sahibi, kullanıcılarına en son (yani en önemli) ama aynı zamanda en olumsuz izlenim bırakma ihtimalinin olduğu bir anda, özgünlük ve tebessüm adına bakın nasıl yaratıcı bir fikir bulmuş:

-Reklam-

Önemli Olan Şekil A'daki Gibi Özgün ve Başarılı Sunumlar Yaparak İnsanların Hafızasında Yer Edinebilmektir
Önemli Olan Şekil A’daki Gibi Özgün ve Başarılı Sunumlar Yaparak İnsanların Hafızasında Yer Edinebilmektir

Örnek: İş sebebiyle daha önce hiç gitmediğiniz bir binaya gittiniz ve asansöre binince ‘Dalga mı geçiyorlar bizimle?’ diye tepki vermenize sebep olan şöyle bir gidilecek katı seçme menüsü ile karşılaştınız diyelim:

Başarısız Kullanıcı Deneyimi Örneği
Başarısız Kullanıcı Deneyimi Örneği

Her ne kadar hafızalarda yer etmeyi başarsa da, her ne kadar özgün olsa da, kullanıcının kafasında olumsuz yer ettiği için bu başarısız bir kullanıcı deneyimi örneğidir.

Gördüğünüz üzere mühendislik bilimlerinden tutun, teknik işlere, reklamcılığa ve hatta basit bir işleme kadar her şeyde bir kullanıcı deneyimi vardır ve bu deneyim mantık çerçevesinde iyileştirilebilir.

3- Kullanıcı Arayüzü (UI) ve Kullanıcı Deneyimi (UX) Farklı Şeylerdir!

Kullanıcı Arayüzü Nedir (UI): Kullanıcı arayüzü, tasarımcılar tarafından hazırlanan, ön planda görselliğin olduğu bir ara yüzdür. Kısaltmasını İngilizce versiyonu olan ‘User Interface’nin baş harflerinden almaktadır.

-Reklam-

Kullanıcı deneyimi ile kullanıcı arayüzü her ne kadar aynı şey zannedilse de oldukça farklı kavramlardır. UI ve UX arasındaki farklar şunlardır:

Kullanıcı Arayüzü (UI) ve Kullanıcı Deneyimi (UX) Arasındaki Farklar
Kullanıcı Arayüzü (UI) ve Kullanıcı Deneyimi (UX) Arasındaki Farklar

Kullanıcı Deneyimi = User Experience = UX = Deneyim
Kullanıcı Arayüzü = User Interface = UI = Tasarım

Örnek: Canınız çay çekti ve uykunuzu açmak için sokakta çay aldınız diyelim. Kullanıcı deneyimine örnek veren bir satıcı plastik bir bardağa çayı koyduktan sonra elinizin yanmaması için bir o bardağın dışına bardak daha koyar. Tıpkı şunun gibi:

Kullanıcı Deneyimi (UX) ve Kullanıcı Arayüzü (UI) Farkı
Kullanıcı Deneyimi (UX) ve Kullanıcı Arayüzü (UI) Farkı

4- Kullanıcı Deneyimi Neden Önemlidir?

.#. Başarılı bir kullanıcı deneyimi, daha iyi bir izlenim bırakmanıza ve insanların sunduğunuz hizmeti tekrar tekrar satın almalarını istemelerini sağlar. Bugün marka tutkusunu ve alışveriş çılgınlığını tetikleyen faktörler arasında kullanıcı deneyimi oldukça önemli bir yer tutar.
(Ayrıca Bakınız: Alışveriş Çılgınlığının Gerçek Sebebi)

-Reklam-

.#. Kullanıcı deneyimi markalaşma ve katma değeri arttırır. Bunlar da aynı hizmeti normalden kat kat pahallıya satmanıza ve en güzeli böyle satmanıza rağmen insanların deli gibi o hizmeti satın almak istemelerine olanak sağlar.
(Ayrıca Bakınız: Katma Değer Nedir? Nasıl Oluşur?)

.#. Başarılı ve etkileyici bir kullanıcı deneyimi (user experience) aynı zamanda olumlu bir itibar bırakmanıza, insanların sizden ve hizmetinizden bahsetmesine yani bilinirliğinizi doğal yollarla oturduğunuz yerden arttırmanıza olanak sağlar.

Örnek: Windows kurulduğunda otomatik olarak gelen internet tarayıcısı İnternet Explorer genellikle başka bir internet tarayıcısı kurulduktan sonra ya silinmekte ya da bir daha yüzüne dahi bakılmamaktadır.

Yavaş olduğu yönündeki iddialar yani kötü kullanıcı deneyimi sunması sebebiyle bir çok teknoloji platformunda şu tarz görseller ile alay konusu olmaktadır:

-Reklam-

Düşük Kullanıcı Deneyimi Marka İtibarının Yerle Yeksan Olmasını Sağlar
Düşük Kullanıcı Deneyimi Marka İtibarının Yerle Yeksan Olmasını Sağlar

5- Kullanıcı Deneyimi Nasıl Geliştirilir?

Orijinallik: İnsanlar niye sizin hizmetinizi bırakın satın almayı neden göz atsınlar ki? Bu sebeple orijinal ve etkileyici olmalı, insanlara en çok isteyecekleri şeyler üzerine vaadlerde bulunmalısınız.
Örnek: Şekilli sunumlarla getirilen et yemeklerinin sosyal medyada son dönemlerde bu kadar popüler olmasının sebebi budur.

İhtiyaçlara Hitap: Lüksü insan elde eder, tatmin olup başka bir lükse geçer. Fakat temel ihtiyaçlar her daim kalıcıdır, bunlar zorunluluktur.
Örnek: Cebinde doğru dürüst parası olmayan insanların son 3 kuruş parasını da ihtiyaçlarını karşılamak için kullanması.

İlkel Ama Yaratıcı Bir Kullanıcı Deneyimi Örneği
İlkel Ama Yaratıcı Bir Kullanıcı Deneyimi Örneği

Hız ve Basitlik: İnsanlar istedikleri şeyi kolayca almak isterler. Bu sebeple ilk başlarda kolaylaştırıcı olmalısınız ki insanlar üşenip veyahut sıkılıp gitmesinler.
Örnek: Mobify’in internet sitesinin ana sayfasını %1,11 hızlandırarak gelirini yıllık 380.000$ arttırması bu konuda güzel bir örnektir.
(Ayrıca Bakınız: Google Pagespeed ile Site Hızlandırma)

Not: Basit olun derken, kesinlikle ama kesinlikle adeta kullanıcıları salak yerine koyan şu tarz saçmalıklar yapmanızı kastetmiyoruz:

-Reklam-

Kullanıcı Deneyimi Örnekleri - Sınıfta Kalmış Bir Örnek
Kullanıcı Deneyimi Örnekleri – Sınıfta Kalmış Bir Örnek

Değerlilik: Başta kolaylaştırıcı olsanız da, sürecin en sonunda insanları derinden etkilemelisiniz. İnsanlar her ne kadar kolayca bir şeyleri elde etmek isteseler de, bir emek karşılığında elde edilen şeyler daha değerlidir.
Örnek: Marka ürünler üzerinden gösteriş yapmak buna verebileceğimiz en güzel örnektir.

Diğer Teknikler: İşinize göre değişmekle beraber şu teknikleri de kullanabilirsiniz:

~ Kullanıcı hikayeleri, şahıslar, site haritaları, prototipler ve storyboard’lar oluşturarak dikkat çekmek (Bildiğimiz UI işte)
~ Kullanıcı testlerini, anketleri ve resmi değerlendirmeleri planlayıp yürütmek (Koca koca şirketler neden bir ton para sunuyor sanıyorsunuz)
~ Bu test verilerini yorumlayıp eksikleri tespit etmek (Analiz çalışması)
~ Amaçlarınız doğrultusunda ve edindiğiniz verileri dijital deneyimlere çevirmek (Girdiğiniz ürünün reklamları neden size tekrar gösteriliyor sanıyorsunuz)
~ İşletme ölçütlerini ve tasarımların performansa nasıl katkıda bulunduğunu anlama çalışmaları
~ Güçlü iletişim ve sunum becerileri; tasarım kararlarınızı müşterileri ve paydaşları ile birlikte ifade etme ve tartışma yeteneği (Müşteri psikolojisine hitap etmek)
~ Esneklik ve gerçek dünyada uygulanabilirlik.

Hem UX Hem de UI Konusunda Başarılı Bir Örnek
Hem UX Hem de UI Konusunda Başarılı Bir Örnek

6- Kullanıcı Deneyimi İçin Gereken Nitelikler

– Hem yaratıcı hem de analitik düşünme yeteneği
– Güçlü bir empati yeteneği ile kullanıcıların düşünce yapısı anlama
– Teknolojiye ilgi duyup insanların onunla nasıl etkileşime girdiğini analiz edebilme
– Güçlü problem çözme becerileri
– Güçlü iletişim becerileri ve iş birliği yapma yeteneği
– Asla bitmeyecek bir uyum ve güncelleme çalışması

-Reklam-

Kullanıcılara etkileyici ve iz bırakan bir deneyimi yaşatmak sektörünüz ne olursa olsun katma değerinizin artmasını sağlar. Bunu ticari konularda uygulayarak zamanla kar miktarınızı arttırabilirsiniz. Bu konuda detaylı teknikler öğrenmek için “Al Sat Para Kazan (Özel Teknikler)” adlı yazımıza bakmanızı öneriyoruz.

Technogezgin.com Bilgi
Kullanıcı deneyimi tasarımı (UX) nedir” konulu yazımız hakkında eklemek istediklerinizi, sorularınızı ve (eğer varsa) yazıdaki yanlışları yorumlarda belirtebilirsiniz.

Bilgi güçtür, paylaştıkça büyür. Bu sebeple bu yazıyı da; yazının altındaki (logolu) paylaşım tuşlarını kullanarak gönül rahatlığı ile paylaşarak bize büyük bir iyilik yapabilirsiniz.

Ana Sayfa: 
https://www.technogezgin.com/
Hayata Dair Özgün ve Kaliteli Yazılarımız: 
https://www.technogezgin.com/blog/

Yazar: MrKaptanTR

Hacettepe Üniversitesi'nde bilgisayar mühendisliği öğrencisi, aynı zamanda technogezgin.com internet sitesinin de kurucusu. Kafaları açan, bilgi hazinelerine değer katan, bakış açılarını adeta uçuran, “Vay be, adamlar bunu da mı yapmış?” dedirtecek cinsten içerikler üretmeye çalışan birisi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı